Wo2Slachtoffers.nl

Gelder, van, Aron Alexander

Geboortedatum:
10 juni 1899 (Winterswijk)
Overlijdensdatum:
2 december 1941 (Mauthausen (Oost.))

Biografie

Woonde in Winterswijk, Meddosestraat 3. Zoon van slager Herman Aron van Gelder (11 maart 1867 Aalten – 24 mei 1930 Winterswijk) en Aaltje Gans (15 januari 1867 Groenlo – 25 mei 1935 Winterswijk). Huwde in 1926 te Schmalenberg (Dld.) met Helene – 'Tante Lena' – Stern (7 oktober 1901 Schmallenberg – 18 maart 1991 Winterswijk). Nederlands-Israëlitisch. Deed mee aan het Joodse verenigingsleven in Winterswijk. Speelde in toneelvereniging Ons Genoegen. Directeur slagerij- en vleeswarenfabriek. Na de dood van zijn vader nam hij diens bedrijf over. In 1935 richtte hij met anderen de vennootschap onder firma Eerste Gelderlandsche Vleeswarenfabriek onder Rabbinaal Toezicht op. Na zeven jaar moest het bedrijf door Duitse maaregelen worden gesloten. Voor de oorlog was Van Gelder voorzitter van het Comité voor Joodsche Vluchtelingen in Winterswijk. Na de Kristallnacht in november 1938 deed hij, ondersteund door predikanten en kerkenraden, een verzoek aan de regering om een aantal joodse vluchtelingen uit Duitsland tijdelijk asiel te verlenen. Op 8 oktober 1941 werd hij tijdens een razzia in Gelderland, voornamelijk in de Achterhoek, uit zijn huis weggevoerd. Twee dagen later was hij in Mauthausen, waar hij op 2 december 1941 om 8.50 uur volgens de gegevens van het kamp 'auf der Flucht' werd doodgeschoten. Op dat moment - binnen twee maanden dus - waren al 68 van de zeventig bij de Gelderse razzia opgepakte mannen dood (1*). Op 1 januari 1942 leefde niemand meer. Lochemer Koopmans (2*) stierf op de laatste dag van 1941. Via New Yorkse vrienden van de familie Van Gelder had de Joodse Raad in Amsterdam nog vergeefse pogingen gedaan om voor de Winterswijker een visum voor Cuba te verkrijgen. Van Gelders echtgenote overleefde met haar beide dochters en haar zoon de oorlog. Na de oproep om zich met haar kinderen in Kamp Westerbork te melden besloot zij onder te duiken. Moeder en kinderen verbleven onder uiteenlopende omstandigheden op verschillende onderduikadressen. De begin 1941 geboren zoon, de jongste van de kinderen, was een paar jaar in Groenekan ondergebracht bij Matthijs Spies en Wijntje Spies-Knopper. Na de oorlog kwam hij nog vaak bij hen op vakantie (3*).
(1*) Eind oktober 1941 waren reeds zestig van de zeventig weggevoerde Joden gestorven. Vier dagen na aankomst in Mauthausen bedroeg het aantal doden al vijftien. Vergeleken bij de razzia's in februari 1941 en 11 juni 1941 in Amsterdam en september 1941 in Twente kwamen de slachtoffers van de Gelderse razzia het snelst om het leven.
(2*) Bertus Koopmans (30 september 1919 Lochem).
(3*) Medio november 1995 kreeg het echtpaar samen met dochter Cornelia Wijntje de Yad Vashem-onderscheiding.

Van Gelder is gecremeerd in het concentratiekamp Mauthausen.

Heeft u zelf meer informatie over deze persoon? Lever het aan!

Bronnen

Informatie:
Henny E. Dominicus, Mauthausen. Een gedenkboek, tweede herziene en uitgebreide druk, Stichting Vriendenkring Mauthausen, Amsterdam, juni 1999; Henk Vis, met medewerking van Mirjam Schwarz, 'We hebben ze allemaal gekend.' Bij de namen van de vermoorde Joodse inwoners van Winterswijk, tweede herziene en uitgebreide druk, Havisboek, in samenwerking met de Werkgroep Leren van de oorlog, Winterswijk, 2017, site werkgroeplvdo.com; Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland; Jozeph Michman en Bert Jan Flim, Rechtvaardigen onder de Volkeren. Nederlanders met een Yad Vashem-onderscheiding voor hulp aan joden, Uitgeverij L.J. Veen in samenwerking met NIOD, Amsterdam/Antwerpen, 2005; Oorlogsgravenstichting; site wiewaswie.nl (waaronder overlijdensakte 142/1950 gemeente Mauthausen); site geni.com.