Wo2Slachtoffers.nl

Abbema, van, Jetze

Geboortedatum:
19 december 1884 (Longerhouw)
Overlijdensdatum:
7 maart 1944 (Witmarsum (nu: Schettens))

Biografie

Woonde in Witmarsum, nu: Schettens, Buiten de Kom 37 (nu: Marnedijk 37). Zoon van Broer van Abbema (12 juni 1852 Witmarsum - 17 augustus 1919 Schettens) en Tietje Reitsma (25 december 1854 Schettens - 17 april 1926 Schettens). Huwde op 11 mei 1910 in Bolsward met Lijsbeth Osinga (17 juli 1889 Idzega - 1 januari 1960 Witmarsum). Veehouder. Gereformeerd. Na informatie van de verrader Franciscus Hendrikus Adrianus Michon (13 juli 1924 Nijmegen) was de Sicherheitsdienst op zoek naar Johannes van Abbema. Michon wist dat bij hem een zoon en een onderduiker waren die in aanmerking kwamen voor de arbeidsinzet. De SD kwam volgens journalist-historicus Pieter Wijbenga door een persoonsverwisseling bij zijn achternaamgenoot Jetze van Abbema terecht. Diens boerderij werd in de vroege ochtend van 6 maart 1944 omsingeld. Wakker geworden door het lawaai en het blaffen van het hond was Van Abbema eerst naar de kelder gegaan. Hij wilde zijn voorraad boter verbergen, want hij wist dat de Duitsers bij huiszoekingen vaak boter stalen. De veehouder bedacht zich evenwel en ging naar de voordeur. Maar toen hij nog maar net in de gang was, werd er door het raam van de buitendeur geschoten. Van Abbema raakte zwaar gewond en bezweek blijkens de overlijdenssakte de volgende nacht om half een aan zijn verwondingen. Wijbenga's lezing stemt niet overeen met die in de familie Van Abbema bekend is. 'Volgens de overlevering in de familie organiseerde', schrijft kleinzoon Hijltje van Abbema, 'mijn grootvader 's morgens vroeg dat het personeel aan het werk ging, het voeren van het vee en melken. Het was een grote boerderij. Daarna ging hij naar de keuken om even wat de drinken. Op de reed zag hij de Duitsers aankomen. Hij ging toen snel door de gang om het personeel te waarschuwen.. Wat hij niet wist was dat de Duitsers ook van de achterkant naar de boerderij waren gekomen. Zij zagen door het raampje van de voordeur hem weglopen en schoten hem van achteren aan.' Hijltje van Abbema begrijpt de passage over het verbergen van boter bovendien niet: 'Het was toen een moderne boerderij (achttien jaar oud) waar geen kaas of boter gemaakt werd. Uiteraard was er de nodige voeding op de boerderij.' Zoon Broer Johan van Abbema (5 maart 1911 Witmarsum), directeur van de Coperatieve Zuivelfabriek Oranje), overleefde de oorlog evenmin. In 'Een Laatste Saluut' werd meegedeeld dat hij op 20 januari 1945 in het Gelderse Buren bij een granaatinslag om het leven was gekomen. 'Volgens de overlevering in de familie', reageert Hijltje van Abbema, 'heeft oom in januari 1945 difteritis gekregen. Omdat het gebied in die tijd omgeven werd door de geallieerde linies en de Duitsers was er geen verkeer mogelijk. Hierdoor kon hij geen medicijnen krijgen. Als gevolg hiervan verergerde de ziekte en is hij na enige tijd overleden.'

Heeft u zelf meer informatie over deze persoon? Lever het aan!

Bronnen

Informatie:
P. Wijbenga Bezettingstijd in Friesland deel II, pag. 174-176; Kooistra, Een Laatste Saluut, pag. 387; Kooistra en anderen, Represailles in Friesland 1940-1945; mededelingen (kleinzoon) Hijltje van Abbema; site Alle Friezen; site wiewas.nl; overlijdensakte 27/1944 gemeente Wonseradeel, op voormalige site genver/zoekakten.nl (familysearch.org).